Cardio na siłowni: bieżnia, rower czy orbitrek

Awatar Bożena Szelągowska

5 min czytania

Rząd urządzeń cardio na siłowni: bieżnie, rowery i orbitreki

Krótko

Cardio to wysiłek tlenowy, w którym przez dłuższy czas pracują duże grupy mięśni. Na siłowni wybierz na początek urządzenie, na którym utrzymasz tempo bez bólu. Rower i orbitrek są łagodniejsze dla stawów, a bieżnia daje najbardziej naturalny ruch, jeśli lubisz marsz i bieg. WHO zaleca dorosłym 150–300 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, a pierwszą sesję zacznij od 20 minut.

  • Dlaczego: rower i orbitrek są łagodniejsze dla stawów niż bieżnia.
  • Liczby: 150–300 min umiarkowanego wysiłku tygodniowo (WHO, 2020).
  • Jak: zacznij od 20 minut, dokładaj sesję po sesji.
  • Uwaga: cardio nie zastępuje deficytu kalorycznego ani treningu siłowego.

Co to jest cardio i czym różni się od treningu siłowego

Cardio to trening wytrzymałościowy, w którym energia pochodzi głównie z przemian tlenowych. Trening siłowy opiera się na krótkich seriach z oporem, a w cardio liczy się czas ciągłej pracy dużych grup mięśni. Efektem jest lepsza wydolność serca i dotlenienie organizmu.

Cardio ma dwie odmiany. LISS (zwany też MICT) to stałe, umiarkowane tempo przez całą sesję. HIIT to krótkie, bardzo intensywne odcinki przeplatane odpoczynkiem lub lżejszą pracą (definicje za fitrozum.pl).

Bieżnia, rower czy orbitrek: które urządzenie cardio wybrać

Żadne urządzenie nie jest lepsze samo w sobie, a na cardio najlepsze jest to, na którym wytrzymasz regularnie. Bieżnia daje najbardziej naturalny ruch, ale wymaga wyprostowanej sylwetki. Rower i orbitrek łagodniej obchodzą się ze stawami.

Bieżnia Rower stacjonarny Orbitrek Stepper
Rodzaj ruchu symuluje bieganie, możliwy też marsz jazda z regulowanym tempem i czasem łączy ruch bieżni i rowerka symuluje chodzenie po schodach
Obciążenie stawów wyższe niż na orbitreku łagodne mniejsze niż na bieżni zależy od tempa i wysokości kroku
Łatwość dla początkującego prosta, gdy zaczniesz od marszu jedno z łatwiejszych urządzeń wymaga złapania rytmu nóg i rąk prosty ruch, ale szybko męczy nogi
Na co uważać wyprostowana pozycja spokojne tempo na starcie zbyt szybki start równe tempo kroków

Bieżnia

Bieżnia symuluje bieganie, a najważniejsza jest na niej wyprostowana pozycja. Zacznij od marszu: łatwiej wtedy pilnować sylwetki i sprawdzić, jak organizm znosi 20 minut, zanim dodasz bieg.

Rower stacjonarny

Rower pozwala regulować tempo i czas jazdy, więc najłatwiej na nim dozować wysiłek. To jedno z łatwiejszych urządzeń i korzystne dla serca.

Orbitrek

Orbitrek łączy ruch bieżni i rowerka oraz angażuje nogi i pośladki. Obciąża stawy mniej niż bieżnia, więc to rozsądna alternatywa, gdy bieżnia daje się we znaki.

Ile cardio robić tygodniowo

Wytyczne z 2020 r. obejmują 150–300 minut umiarkowanego wysiłku tlenowego lub 75–150 minut intensywnego tygodniowo oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie co najmniej 2 dni w tygodniu.

Początkującym zaleca się sesje od 20 do 40 minut (tel-med.pl, 2015). Najprościej rozpisać to na sesje: trzy razy po 30 minut to 90 minut tygodniowo, solidny start w drodze do 150. Pięć takich sesji daje już dolną granicę normy.

Krótkie sesje też mają sens. Dziesięć minut cardio to mało jak na pełny trening, ale to więcej niż nic i zbliża do tygodniowej normy. Gdy brakuje czasu, wolę trzy krótkie sesje niż jedną odłożoną na później, bo łatwiej wtedy utrzymać nawyk.

Spokojnie czy interwałami: LISS i HIIT

Początkującemu wystarczy LISS. HIIT jest krótszy, ale dla spalania tłuszczu daje podobne efekty.

  • LISS: dłuższe sesje w tempie, które da się utrzymać do końca. Najłatwiej go dozować i zacząć od niego.
  • HIIT: krótsze sesje z odcinkami, które męczą. Zostaw go na czas, gdy 30 minut spokojnego cardio przestanie być wyzwaniem.

Potwierdza to przegląd badań Wewege i in. z 2017 r., opisany na fitrozum.pl: w redukcji tłuszczu interwały dają podobne efekty do umiarkowanego cardio, ale zajmują mniej czasu.

Jak pilnować intensywności

Umiarkowany wysiłek to taki, przy którym możesz mówić pełnymi zdaniami. Jeśli łapiesz oddech po trzech słowach, zwolnij. Jeśli śpiewanie nie sprawia ci problemu, możesz przyspieszyć.

Jako orientacyjny cel podaje się tętno ok. 75% maksymalnego (ats-sport.pl). Tętno maksymalne spada z wiekiem, a popularny wzór „220 minus wiek” to tylko przybliżenie, więc nie traktuj wyniku jak twardej granicy. Test rozmowy jest w praktyce pewniejszy. Przy chorobach serca lub bólu w klatce piersiowej omów plan ćwiczeń z lekarzem.

Cardio a trening siłowy w jednym planie

Cardio dołóż po treningu siłowym albo w osobny dzień, żeby zmęczenie nie psuło techniki w ćwiczeniach z ciężarem. Obawa, że cardio „zjada” mięśnie, jest przesadzona: przy wystarczającej ilości białka i rozsądnych objętościach mięśnie nie ucierpią (fitrozum.pl).

Połączenie treningu siłowego z umiarkowanym cardio daje dobre efekty w redukcji tłuszczu przy zachowaniu masy mięśniowej (Willis i in., 2012).

Czy od cardio można schudnąć?

Tak, ale jako dodatek do deficytu kalorycznego, a nie jego zamiennik. Deficyt powstaje głównie w kuchni, a cardio go uzupełnia. Początkującym na redukcji trener z kocur-forma.pl poleca 2–3 sesje LISS po 30–45 minut tygodniowo. Do bilansu liczy się też NEAT, czyli energia zużywana na ruch poza treningiem, więc ma znaczenie, ile chodzisz w ciągu dnia. Tempo i wynik zależą od człowieka, więc żadne urządzenie nie gwarantuje konkretnej liczby kilogramów. Jeśli to twoja pierwsza wizyta w klubie, kolejność ćwiczeń i zasady opisuje tekst o tym, jak wygląda pierwszy trening na siłowni.

Rozgrzewka przed cardio i kiedy je dodać do planu

Osobna rozgrzewka przed cardio nie jest potrzebna: kilka minut spokojnego tempa na urządzeniu jest rozgrzewką. Przed cięższą częścią siłową zrób jednak pełną rozgrzewkę przed treningiem.

Cardio dołóż do planu FBW 1–2 razy w tygodniu. Gotowy plan FBW dla początkujących łatwo uzupełnić o sesję na rowerze lub orbitreku.

Jak zacząć na siłowni

Strefa cardio to bezpieczne wejście: urządzenia mają prosty ruch, a tempo ustawiasz samodzielnie. W pierwszych tygodniach nie goń za wynikiem, tylko oswój się z salą i sprzętem. Plan na ten czas opisuje tekst o tym, jak zacząć chodzić na siłownię.

Awatar Bożena Szelągowska